काठमाडौं / न्युयोर्क, असोज ८ / सेप्टेम्बर २४ -
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) ले संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औं महासभामा दिएको पहिलो सम्बोधन अहिले राष्ट्रिय मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय मिडियाको सबैभन्दा ठूलो चर्चाको विषय बनेको छ। र्यापरबाट मेयर हुँदै प्रधानमन्त्री बनेका ३६ वर्षीय नेताको त्यो १४ मिनेटको भाषणले किन संसार हल्लायो त?
UN मा आखिर के भएको थियो?
न्युयोर्कस्थित UN मुख्यालयमा सेप्टेम्बर २४ मा उनले सम्बोधन गर्दा हलमा सन्नाटा छाएको थियो। उनले विकास र लोकतन्त्रको कुरा गर्न चाहेको तर विनाशको कुरा गर्न बाध्य भएको बताए।
उनको भाषणका ३ मुख्य बम:
१. हिमालयन सुनामी:
चार हप्ता अघि अगस्ट २६ मा नेपाल-तिब्बत सीमामा आएको बाढीलाई उनले "Himalayan Tsunami" भने। भोटेकोसी-त्रिशुली प्रलय केवल स्थानीय विपत्ति नभएर विश्वलाई चेतावनी भएको उनको भनाइ थियो।
"The Bhotekoshi-Trishuli disaster was not just a local tragedy, it was a warning to the world. And I ask you today: have we really heard that warning?"
२. त्यो भाइरल लाइन जसले विश्व हल्लायो:
Times Now, Times of India, NDTV लगायतले हेडलाइन बनाएको लाइन यही हो:
"We have built a world with flawless logistics for war and broken logistics for food"
"Rifles and ammunition cross borders, clear every bottleneck, meet every deadline," तर किसानले मल पाउँदैनन्।
उनले थपे - "This is not Nepal's private misfortune. Ask Bangladesh. Ask Bhutan. Ask India. Ask the Maldives. Ask Pakistan. Ask Sri Lanka."
र अर्को चर्चित लाइन - "Hit by the climate we did not warm, and hit again by the wars we did not start"
३. भारत-चीनलाई एउटै मञ्चमा ल्याउने प्रस्ताव:
उनले भने, "Climate change does not recognise borders. Glaciers and floods do not travel with a visa stamped on passports."
र नेपाल, भारत र चीन मिलेर "Himalayan Climate Resilience Mechanism" बनाउने प्रस्ताव राखे, जहाँ स्याटेलाइट डाटा सेयर गर्ने र संयुक्त early-warning system बनाउने कुरा छ।
उनले आफू यस वर्ष सम्बोधन गर्ने सबैभन्दा कान्छो Head of Government भएको पनि बताए।
अन्तर्राष्ट्रिय मिडियाले कसरी कभरेज गरे?
यो भाषणलाई AP, AFP र Reuters जस्ता विश्वका सबैभन्दा ठूला समाचार एजेन्सीले कभर गरे। साथै BBC (UK), CNN (USA), Al Jazeera (Qatar) र The Times of India ले विशेष महत्व दिए।
CNN ले भन्यो - नेपालले जलवायु परिवर्तनमा नगन्य योगदान गरेर पनि विनाश भोग्नु परेको र यो राजनीतिक इच्छाशक्तिको कमी भएको बालेनको तर्कलाई हाइलाइट गर्यो।
The New York Times ले उनको प्रस्तुतिलाई engaging भन्यो र किन सनग्लास लगाए भन्ने छुट्टै लेख नै प्रकाशित गर्यो।
The Guardian, Reuters, NBC News ले "Nepal seeks grants, not loans" र "flash flood was warning to world" भनेर हेडलाइन बनाए।
NDTV ले "Balancing Act between India and China" भनेर व्याख्या गर्यो।
Scroll.in ले लेख्यो - "Never mind the sunglasses. Nepal’s Balen Shah gives the UN a powerful argument about climate justice" र उनको "When the house is burning, we do not ask the family to complete 50 forms. We act." भन्ने लाइनलाई ब्युरोक्रेसीमाथिको प्रहार भन्यो।
राष्ट्रिय मिडियामा तहल्का
नेपालमा Kantipur TV HD LIVE ले उनको भाषण लाइभ प्रसारण गर्यो, Kathmandu Post ले पूर्ण transcript प्रकाशित गर्यो, भने Onlinekhabar, Nagarik लगायत सबैले "दमदार सम्बोधन" भने।
निष्कर्ष - किन Famous?
१. सनग्लास ब्रान्डिङ: कालो सनग्लासमै UN सम्बोधन गरेर उनले आफ्नो पहिचानलाई विश्व मञ्चमा पनि छोडेनन्, जुन आफैमा भाइरल भयो।
२. भाषाको शक्ति: कूटनीतिक घुमाउरो भाषा होइन, सिधा र कोट गर्न मिल्ने भाषा - जुन UN मा दुर्लभ छ।
३. Global South को आवाज: उनको भाषण नेपालको मात्र नभई बंगलादेश, भारत, पाकिस्तान, श्रीलंका जस्ता सबै साना देशको आवाज बन्यो।
अन्त्यमा उनले भनेका थिए - "भगवान पशुपतिनाथले विश्वको कल्याण गरुन्। यो विश्व बुद्धले देखाएको बाटोमा हिंड्न सकोस्।"
