तिमिल्सैन, अछाम – बडादसैँको समापनसँगै आउने कोजाग्रत पूर्णिमाको अवसरमा अछामको बान्निगढी जयगढ गाउँपालिका–४ तिमिल्सैनमा आज ऐतिहासिक सैनगडा मेला लाग्दैछ। वडा कार्यालयको सूचना अनुसार यस वर्ष कार्तिक ८ गते मेला र कार्तिक ९ गते देउडा खेल कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ।
हिजैदेखि मेला स्थलमा हजारौँको भीड जम्मा भएको छ। सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएका तस्बिर र भिडियोमा हरिया डाँडाकाँडामा ठूलो जनसागर देखिन्छ, परम्परागत भेषमा सजिएका पुरुषहरू लाठी नचाउँदै नाचिरहेका छन्। मेला बडादेवी माता मन्दिर परिसरमा लाग्ने गरेको छ।
किन लाग्छ यो मेला? के छ महत्त्व?
१. धार्मिक महत्त्व – कोजाग्रत पूर्णिमा
कोजाग्रत पूर्णिमालाई कौमुदी पूर्णिमा पनि भनिन्छ। यस दिन महालक्ष्मीको पूजा आराधना गरी राति जाग्राम बस्ने परम्परा छ। धार्मिक विश्वास अनुसार यस रात पृथ्वी भ्रमणमा निस्केकी महालक्ष्मी जाग्राम बस्नेको घरमा प्रवेश गरी धन–धान्य दिन्छिन्। लक्ष्मीपूजाको ठीक १५ दिनअघि पर्ने भएकाले यसको विशेष महत्त्व छ।
अछाममा यो पूर्णिमालाई बडादसैँ समापनको दिनका रूपमा पनि मनाइन्छ।
२. सांस्कृतिक महत्त्व – सुदूरपश्चिमको पहिचान
सैनगडा मेला सुदूरपश्चिमको देउडा संस्कृतिको जीवन्त थलो हो। भोलिपल्ट हुने देउडा खेलमा देउडा गीतमार्फत प्रेम, विरह, समाज र इतिहास व्यक्त गरिन्छ। लाठी नाच, भैँसी जुधाउने खेलजस्ता परम्परागत प्रदर्शनले मेलालाई थप रौनक दिने गरेको भिडियोमा देखिन्छ।
३. सामाजिक र ऐतिहासिक महत्त्व
तिमिल्सैन क्षेत्र तिम्सिना/तिमिल्सेना थरको उद्गमस्थल मानिन्छ, र अछाम समग्रमा चालिसे, ढकाल, धमाला जस्ता थरहरूको उद्गम थलोका रूपमा चिनिन्छ। त्यसैले यो मेला टाढिएका आफन्त, गाउँले र प्रवासमा रहेकाहरूको वार्षिक मिलनस्थल पनि हो। पुरानो दस्तावेजमा यसलाई "तिमिल्सेनको दशै (सैनगडो)" भनेर उल्लेख गरिएको पाइन्छ, जसले यसको ऐतिहासिक निरन्तरता देखाउँछ।
वडा अध्यक्ष किरणबहादुर खत्रीद्वारा जारी सूचनामा राजनीतिक दल, समाजसेवी, बुद्धिजीवी, शिक्षक, महिला, दलित, युवा तथा सरोकारवालाको भेलाले मेलाको मिति तय गरेको उल्लेख छ, जसले यसलाई सामुदायिक एकताको प्रतीकका रूपमा स्थापित गर्छ।
